Od 4. do 7. novembra 2026. godine, u Mar-a-Lagu na Floridi, održava se CPAC Circle Retreat and Gala, skup američkih konzervativaca, političara i donatora. Prema pisanju američkog magazina The Atlantic, Milorad Dodik očekuje se među učesnicima ovog okupljanja, iako organizatori njegovo prisustvo nijesu zvanično potvrdili. Događaj se održava u rezidenciji Donalda Trampa, a među najavljenim govornicima su američki zvaničnici i republikanski političari. Gala veče zakazano je za 5. novembar.
Konferencija o konzervativnom političkom djelovanju (Conservative Political Action Conference – CPAC) jedna je od najpoznatijih platformi američkog konzervativnog pokreta. Osnovana je 1964. godine i okuplja republikanske političare, konzervativne aktiviste, donatore i javne ličnosti. Nije politička stranka niti državna institucija, već mjesto političkog povezivanja, predstavljanja ideja i mobilizacije podrške. Posljednjih godina CPAC širi svoje aktivnosti i izvan SAD, organizujući konferencije u različitim zemljama. Upravo u tom širem političkom kontekstu treba posmatrati i veze balkanskih političkih i poslovnih aktera sa američkim konzervativnim krugovima.
Dodikov očekivani dolazak dio je višegodišnje kampanje kojom vlasti Republike Srpske nastoje da obezbijede političku podršku u Vašingtonu i predstave ga kao branioca hrišćanskih vrijednosti i žrtvu političkog progona. U toj kampanji angažovani su lobisti i politički posrednici povezani sa republikanskim krugovima i ljudima iz okruženja Donalda Trampa.
Dodikova lobistička mreža: Blagojević, Flin i ljudi iz Trampovog okruženja
Jedna od važnih karika ove kampanje je Rod Blagojević, bivši guverner američke države Ilinoj. Njegova firma RRB Strategies u martu 2025. registrovala je angažman za Republiku Srpsku.
U dokumentaciji dostavljenoj američkom Ministarstvu pravde navedeno je da će Blagojević imati ulogu višeg savjetnika, dok će firma pružati komunikacijsku i podrškku u odnosima sa američkim institucijama. Među ciljevima kampanje bilo je lobiranje kod američkih predstavnika protiv onoga što je u dokumentaciji opisano kao politički progon zvaničnika Republike Srpske, kao i predstavljanje pravnih postupaka protiv Dodika kao politički motivisanih.
Preko RRB Strategies angažovan je i Majkl Flin, bivši savjetnik Donalda Trampa za nacionalnu bezbjednost. Prema dokumentaciji o lobističkim aktivnostima, Flin je za konsultantske usluge dobio 100.000 dolara. Njegov posao obuhvatao je strateške savjete, istraživanje i povezivanje sa predstavnicima vlasti Republike Srpske.
U Dodikovoj lobističkoj kampanji pojavljivali su se i Rudi Đulijani, bivši gradonačelnik Njujorka i nekadašnji Trampov advokat, kao i Marc Zel, čija je firma Zell & Associates takođe zastupala interese Republike Srpske.
Druga važna karika je Kontinental Stratedži, vašingtonska firma koja je početkom 2026. preuzela angažman za Republiku Srpsku, uz mjesečni honorar od 35.000 dolara. Njen partner Alehandro Garcia nekada je bio savjetnik u Trampovoj predsjedničkoj kampanji. Prema dokumentaciji Ministarstva pravde i izvještavanju globalne platforme Semafor, Garcia je organizovao kontakte sa zvaničnicima Bijele kuće, uključujući sastanke sa ljudima iz izvršne vlasti.
Semafor je u oktobru 2026. objavio i da je Kontinental Stratedži pomogao u organizaciji putovanja Džejmsa Blera i Krisa LaSivite u Republiku Srpsku. Obojica su politički operativci iz Trampovog okruženja koji su ranije savjetovali SNSD. Firma je, međutim, osporila tvrdnju da je organizovala njihovo putovanje, pa tu okolnost treba posmatrati uz navedenu ogradu.
Posebnu pažnju privlači i činjenica da je u Kontinental Stratedži angažovana Kejti Vajls, ćerka Suzi Vajls, šefice Trampovog kabineta. Suzi Vajls je u Bijeloj kući primila Željku Cvijanović, članicu Predsjedništva BiH i blisku Dodikovu saradnicu. Prema izvještavanju Semafora, sastanak je organizovao Alehandro Garcia.
Kontinental Stratedži je saopštio da je Garcia jedini njen predstavnik koji je lobirao kod američke administracije u ime Republike Srpske, dok Katie Wiles nije učestvovala u tim aktivnostima.
Dodikova lobistička kampanja imala je i konkretan politički rezultat. Američka administracija ukinula je u oktobru 2025. sankcije njemu i povezanim osobama, nakon poteza vlasti Republike Srpske koje je Vašington ocijenio kao doprinos deeskalaciji političke krize u BiH. The Atlantic ovu promjenu odnosa Vašingtona prema Dodiku povezuje sa višemilionskom lobističkom kampanjom.
Vučićev poslovni krug u Vašingtonu
Paralelno sa lobiranjem Republike Srpske, u Vašingtonu je razvijen i angažman kompanije Milenium Tim, čiji su vlasnici Ivan Bošnjak i Stojan Vujko. Američka advokatska kancelarija Steptoe LLP registrovala je Milenium Team kao svog stranog klijenta u septembru 2024. godine. U ugovoru, koji je dostavljen američkom Ministarstvu pravde, naveden je mjesečni honorar od 200.000 dolara za Steptoe, uz dodatnih 100.000 dolara mjesečno za britansku kompaniju Burstok, koja je trebalo da pomogne u realizaciji angažmana.
U timu Steptoea bili su i Kevin Garvej i Metju Flin. Njihove ranije funkcije u američkim institucijama i administraciji pokazuju kakav institucionalni i politički profil ima kancelarija koju je angažovao Milenium Tim. Među registrovanim aktivnostima Steptoea za Milenium Tim nalazi se i sastanak sa predstavnikom američkog Ministarstva odbrane u martu 2025, na kojem se razgovaralo o Srbiji. Kompanija je za Radio Slobodna Evropa izjavila da je angažman poslovne prirode i negirala da lobira u ime Vlade Srbije.
Vlasnici Milenium Tima našli su se, međutim, i u pismu republikanskog kongresmena Džoa Vilsona iz oktobra 2026. godine. Vilson je od državnog sekretara Marka Rubija zatražio uvođenje sankcija četvorici srpskih biznismena koje povezuje sa Aleksandrom Vučićem, među kojima su Bošnjak i Vujko. Važno je reći da je ovo tek zahtjev za uvođenje sankcija, a ne već donesena odluka američkih vlasti.
Izvještaji Radija Slobodna Evropa o lobističkim aktivnostima u SAD pokazuju da su tamo prisutni i zasebni ugovori Vlade Srbije, Privredne komore Srbije i privatnih kompanija. Te aktivnosti treba razlikovati od lobiranja Republike Srpske, ali zajedno pokazuju koliko različiti državni i poslovni akteri sa Balkana ulažu u zastupanje svojih interesa pred američkim institucijama.
CPAC stiže u Beograd: Vučić najavljen kao glavni govornik
Povezivanje balkanskih političkih aktera sa američkim konzervativnim krugovima ne odvija se samo kroz njihove kontakte i angažmane u Vašingtonu. CPAC je 19. oktobra najavio da će od 18. do 21. novembra 2026. u Beogradu održati prvi skup CPAC Balkan, a Aleksandar Vučić najavljen je kao glavni govornik.
Prema najavi organizatora, konferencija će okupiti lidere, kreatore politika i aktiviste iz regiona koji dijele opredjeljenje za nacionalni suverenitet, vjeru, porodicu, slobodno preduzetništvo i očuvanje zapadne civilizacije. Kao jedna od centralnih tema najavljena je energetska bezbjednost i značaj američkog izvoza energenata za Balkan.
Predsjednik CPAC Met Šlap izjavio je da Vučić radi na unapređenju strateške saradnje sa Sjedinjenim Američkim Državama i najavio njegovo obraćanje učesnicima.Najava konferencije u Beogradu pokazuje da se međunarodna mreža CPAC-a ne širi samo kroz kontakte pojedinaca sa američkim političkim krugovima, već i kroz organizovanje skupova na kojima se regionalni političari pojavljuju kao domaćini i govornici.
Tako se poslovni i lobistički angažmani srpskih aktera u Vašingtonu nadovezuju na političko povezivanje sa američkim konzervativnim pokretom na regionalnom terenu.
SALC, litije i američka kampanja o vjerskim slobodama
Crnogorska epizoda ove priče vodi u 2019. i 2020. godinu, kada je spor oko Zakona o slobodi vjeroispovijesti prenesen i na američku političku scenu.
Srpsko-američka konferencija liderstva (SALC) uputila je 30. decembra 2019. pismo Donaldu Trampu, tvrdeći da crnogorski zakon ugrožava vjerske slobode i imovinska prava pravoslavnih vjernika. Od američkog predsjednika zatraženo je da reaguje koristeći ovlašćenja iz Zakona o međunarodnim vjerskim slobodama.
Digitalni forenzički centar Atlantskog saveza Crne Gore analizirao je aktivnosti SALC-a tokom političke krize. U izvještaju se navodi da je organizacija na društvenim mrežama predstavljala Crnu Goru kao državu u kojoj su ugrožene vjerske slobode, koristeći poruke i oznake poput #ReligiousFreedom i #NeDamoSvetinje.
DFC je zabilježio i objave u kojima je SALC kritikovao tadašnju crnogorsku vlast i podržavao stavove sveštenstva i vjernika Srpske pravoslavne crkve.
Posebno je značajan onlajn brifing o Crnoj Gori koji je SALC organizovao 16. maja 2020. godine. Na njemu su učestvovali Nebojša Medojević, tadašnji ambasador Srbije u Crnoj Gori Vladimir Božović i Milojko Spajić. Spajić je predstavljen kao predstavnik grupe „Crnogorci za slobodu vjeroispovijesti“ (Montenegrins for Religious Freedom).
Nakon brifinga, SALC je objavio saopštenje Demokratskog fronta o policijskom postupanju prema demonstrantima. A angažman u ovoj grupi bio je ključna tačka preko koje se Milojko Spajić, do tada javnosti nepoznat finansijski stručnjak iz inostranstva, pozicionirao u krugovima bliskim Mitropoliji crnogorsko-primorskoj i tadašnjem mitropolitu Amfilohiju.
Ovaj slučaj pokazuje kako je spor oko crnogorskog Zakona o slobodi vjeroispovijesti postao tema političkog predstavljanja Crne Gore u američkoj javnosti. Lokalni politički sukob dobio je međunarodnu dimenziju kroz organizacije dijaspore, američke konzervativne krugove i narativ o ugroženosti vjerskih prava.
Mar-a-Lago kao mjesto političkog povezivanja
CPAC Circle Retreat and Gala u Mar-a-Lagu nije obična konferencija. Organizatori ga predstavljaju kao ekskluzivno okupljanje konzervativnih lidera, političkih uticajnih ličnosti i donatora, sa programom usmjerenim i na političke prioritete uoči predsjedničkih izbora 2028. godine. Prema zvanično objavljenom cjenovniku, ulaznica samo za gala veče košta 2.500 dolara, standardni paket 5.000, VIP paket 7.500, dok je cijena Co-Host paketa 25.000 dolara. Gala je zakazana za 5. novembar u Trampovom klubu na Floridi.
U takvom ambijentu, očekivani Dodikov dolazak dobija značaj koji prevazilazi protokolarno prisustvo jednom konzervativnom skupu. Za političara koji je do oktobra 2025. bio pod američkim sankcijama, a čija je vlast u međuvremenu angažovala više lobističkih kuća i političkih posrednika u Vašingtonu, pojavljivanje na jednom od okupljanja Trampovog političkog kruga predstavljalo bi simbolički važan korak.
Zajednički imenitelj: pristup Vašingtonu
Dodikova lobistička kampanja, angažman Milenium Teama, dolazak CPAC u Beograd i aktivnosti SALC-a tokom crnogorske političke krize i različiti ugovori srpskih državnih i privatnih aktera ne predstavljaju jednu jedinstvenu operaciju. Njihovi ciljevi i organizacione strukture nijesu isti.
Ipak, postoji zajednička karakteristika: nastojanje političkih i poslovnih aktera sa Balkana da svoje interese predstave i zaštite kroz kontakte sa američkom političkom elitom. U tom procesu važnu ulogu imaju bivši američki zvaničnici, politički konsultanti, lobističke firme, organizacije dijaspore i konzervativne mreže koje omogućavaju pristup ljudima iz republikanskog establišmenta.
Za neke je to način da poprave politički imidž i uklone međunarodne sankcije. Za druge, prilika da obezbijede poslovne kontakte i zaštite ekonomske interese. Za treće, mogućnost da lokalne političke i identitetske sporove prenesu na međunarodnu scenu.
Od litija u Crnoj Gori do lobističkih kancelarija u Vašingtonu i okupljanja u Mar-a-Lagu, obrazac je sličan: balkanski akteri nastoje da pronađu sagovornike u američkim centrima moći i da svoje političke ili poslovne ciljeve učine dijelom šire američke političke agende. Pitanje zato nije samo ko će se pojaviti u Mar-a-Lagu, već kakvi se politički odnosi i interesi grade iza tih susreta – i kakve posljedice oni mogu imati po Balkan.
