En Eplbom upozorava da Vašington sve otvorenije utiče na unutrašnju politiku evropskih saveznika, podržavajući stranke krajnje desnice, među kojima ima i onih koje zastupaju proruske stavove. Kao primjere navodi Poljsku, Rumuniju i Njemačku.
Američka politika prema Evropi prolazi kroz značajnu promjenu. Umjesto dosadašnjeg načelnog podržavanja demokratskih institucija i političkog pluralizma, administracija Donalda Trampa sve češće pokazuje da joj je važnije da na vlasti u evropskim državama budu političke opcije ideološki bliske pokretu MAGA. Takav pristup, prema ocjeni istoričarke i novinarke En Eplbom, podrazumijeva i direktno miješanje u odnose među evropskim partijama i pokušaje uticaja na sastav vlada.
Ona u analizi za magazin The Atlantic navodi tri primjera – Poljsku, Rumuniju i Njemačku – u kojima su se, kako tvrdi, pojavili različiti oblici američkog pritiska na političke procese.
Jedan od najupečatljivijih slučajeva odnosi se na Poljsku. Prema informacijama koje su ranije objavili poljski mediji, Donald Tramp je tokom posjete Vašingtonu razgovarao sa poljskim ministrom odbrane Vladislavom Kosiniakom -Kamisom, koji predvodi jednu od manjih partija u vladajućoj koaliciji. Eplbom navodi da mu je američki predsjednik sugerisao da napusti postojeću vladu i napravi politički dogovor sa poljskim nacionalistima i krajnjom desnicom. Ministar to nije prihvatio.
Autorka ovaj događaj smatra posebno ozbiljnim jer se, kako ističe, radi o direktnom pokušaju američkog predsjednika da utiče na sastav vlade jedne savezničke države.
Drugi primjer odnosi se na Rumuniju i bivšu američku ambasadorku u Grčkoj Kimberli Gilfojl. Eplbom opisuje njeno interesovanje za projekat gasovoda koji bi povezao više država jugoistočne Evrope, ali i za kupovinu američkog tečnog prirodnog gasa. Prema njenim navodima, Gilfojl je bila povezana sa poslovnim interesima kompanije koja je imala koristi od takvih aranžmana.
U isto vrijeme, rumunski premijer Ilie Bolojan nije bio spreman da prihvati ugovor o kupovini američkog gasa, smatrajući da cijena nije konkurentna, dok se Rumunija pripremala da poveća sopstvenu proizvodnju i izvoz. Gilfojl se potom sastala sa Sorinom Grindeanuom, liderom Socijaldemokratske partije, koja je bila dio vladajuće koalicije.
Nedugo zatim, socijaldemokrate su napustile vladu i zajedno sa krajnje desnim partijama podržale smjenu premijera. Grindeanu i lider rumunske desnice Georg Simion negirali su da je Vašington uticao na njihove odluke. Eplbom, međutim, ukazuje na vremenski slijed događaja i poslovne interese koji su pratili političku krizu. Sama analiza ne predstavlja dokaz da je američka strana organizovala pad rumunske vlade, već iznosi okolnosti zbog kojih se takav uticaj dovodi u pitanje.
Treći slučaj odnosi se na Njemačku i odnos Vašingtona prema Alternativi za Njemačku (AfD), stranci krajnje desnice koja zastupa stavove bliske Moskvi. Tramp je javno podržavao njen izborni uspjeh, dok je Ilon Mask koristio svoj uticaj na društvenoj mreži X za promociju ove političke opcije.
Eplbom navodi i događaj iz Vašingtona, kada je njemačka parlamentarna delegacija trebalo da održi sastanke u Pentagonu i Stejt departmentu. Prema informacijama koje prenosi, predstavnicima njemačkih socijaldemokrata, koji učestvuju u vlasti, nije bio dozvoljen ulazak, dok su pozvani članovi CDU-a i AfD-a. Predstavnici demohrišćana odbili su da učestvuju u takvom sastanku.
Za autorku je posebno problematično to što se ovakvi potezi dešavaju u trenutku kada SAD istovremeno zahtijevaju od evropskih saveznika da povećaju ulaganja u odbranu i preuzmu veći dio odgovornosti za sopstvenu bezbjednost.
U tome vidi ozbiljnu protivrječnost. Političke snage koje Vašington podržava u nekim evropskim državama protive se vojnoj pomoći Ukrajini, zajedničkoj evropskoj odbrani i čak prisustvu američkih vojnika u Evropi. AfD, na primjer, osporava vojnu podršku Ukrajini i protivi se dijelu evropske odbrambene saradnje. Pojedini rumunski i poljski nacionalistički političari takođe zastupaju stavove koji su u suprotnosti sa evropskim bezbjednosnim interesima.
Eplbom smatra da takva politika može oslabiti evropske institucije, dodatno podijeliti saveznike i otvoriti prostor za političke snage koje ne dijele zajedničke bezbjednosne prioritete evropskih država.
Njena glavna poruka jeste da od Evrope nije moguće istovremeno zahtijevati da se vojno osamostali i ojača, a podržavati političke opcije koje dovode u pitanje evropsko jedinstvo, pomoć Ukrajini i zajedničku odbranu. Takav pristup, zaključuje autorka, mogao bi da proizvede upravo suprotan rezultat od onoga koji bi trebalo da bude cilj američke politike – slabiju, podijeljeniju i bezbjednosno ranjiviju Evropu.
En Eplbom dobitnoca je Pulicerove nagrade 2004. za knjigu Gulag: A History, istorijsko istraživanje sovjetskog sistema logora.
Bila je dopisnica The Economista iz Varšave u vrijeme raspada komunističkog bloka.
Viša je saradnica Univerziteta Johns Hopkins, gdje se bavi autoritarizmom, dezinformacijama, populizmom i američkom spoljnom politikom. Dugogodišnja je kolumnistkinja Washington Posta, a sada je autorka i novinarka magazina The Atlanticli
