U ekološku rekonstrukciju TE Pljevlja uloženo 60 miliona eura, ali prizor iz dimnjaka zabrinjava građane. Stručnjaci objašnjavaju zašto novi sistem stvara masivne bijele oblake, dok se čekaju zvanični rezultati mjerenja.
Ugradnja savremenih tehnologija u Termoelektranu Pljevlja – projekat vrijedan 60 miliona eura čiji su radovi započeti u aprilu 2022. godine – trebalo je da Pljevljanima konačno donesu čistiji vazduh. Nakon probnog puštanja u rad krajem 2025. i faznih testiranja tokom prve polovine 2026. godine, nezvanične najave govorile su o drastičnom padu zagađenja. Ipak, fotografije i snimci koji ovih dana stižu iz Pljevalja pokazuju gust dim koji se širi iz visokog dimnjaka i prekriva grad, izazivajući opravdanu zabrinutost i sumnju građana u efikasnost izvedenih radova.
Što su bili ciljevi rekonstrukcije?
Projektom ekološke rekonstrukcije definisana su drastična smanjenja štetnih materija u skladu sa direktivama Evropske unije. Predviđeno je smanjenje emisija sumpor-dioksida (SO₂) za oko 98 procenata, sa prijašnjih 7.030 mg/Nm³ na projektovanih 30 do 113 mg/Nm³. Emisije azotnih oksida (NOₓ) trebalo je smanjiti za oko 74 procenta, sa 433,9 mg/Nm³ na 97,8 do 111,8 mg/Nm³, dok je obaveza bila i da se koncentracija praškastih materija svede na svega 6,3 mg/Nm³.
Zašto dim i dalje izgleda dramatično?
Inženjersko objašnjenje zašto dimnjak nakon rekonstrukcije stvara gust i uočljiv oblak leži u samoj tehnologiji vlažnog odsumporavanja dimnih gasova (FGD). Tokom hemijskog pranja gasova krečnjačkom suspenzijom, iz dimnih gasova se uklanja sumpor, ali se oni istovremeno zasićuju vodenom parom i naglo hlade sa preko 130°C na oko 50 do 60°C.
Pri dodiru toplog, izuzetno vlažnog gasa sa hladnijim vanjskim vazduhom nastaje masivni oblak kondenzovane vodene pare. Radi se o efektu sličnom stvaranju prirodnih oblaka – para je vizuelno gušća i neprozirnija od nekadašnjeg “suvog” dima, iako bi trebalo da sadrži neuporedivo manje sumpora i prašine. Dodatno, tokom faza paljenja kotla ili varijacija u radu, oprema za prečišćavanje ne radi odmah punim kapacitetom dok se ne postignu radne temperature, što može uzrokovati kratkotrajne promjene u boji i sastavu dima.
Riječ moraju dati mjerni instrumenti
Iako nauka objašnjava zašto vodena para vizuelno djeluje zastrašujuće, građani Pljevalja s pravom traže dokaze, a ne samo teorijska objašnjenja. Onim što je vidljivo golim okom ne može se precizno izmjeriti hemijski sastav vazduha. Da bi se konačno utvrdilo da li su investicija od 60 miliona eura i primijenjena tehnologija ispunile obećane normativne granice, javnost očekuje hitnu objavu zvaničnih podataka sa Kontinuiranog sistema za mjerenje emisija (CEMS) i izvještaje nadležne Agencije za zaštitu životne sredine. Samo egzaktni brojevi o koncentraciji SO₂, NOₓ i čestica PM u realnom vremenu pokazaće da li je prizor nad Pljevljima samo oblak vodene pare ili znak nedovršenog posla.
